(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 280

॥ శ్రీః ॥
3.280. అధ్యాయః 280
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
సీతామాదాయ గచ్ఛతా రావణేన నిరోధకత్యజటాయుషో యుద్ధే హననపూర్వకం లంకాప్రవేశః ॥ 1 ॥ మృగహననపూర్వకం ప్రతినివృత్తేన రామేణ మధ్యేమార్గం సంగతస్య లక్ష్మణస్య విజనే సీతాత్యజనేన హేతునా గర్హణపూర్వకం స్వావాసగమనం ॥ 2 ॥ సీతాన్వేషిణా సలక్ష్మణేన రామేణ మార్గే స్వగ్రాహిణః కబంధస్య వధః ॥ 3 ॥ కబంధదేహాన్నిర్గతేన గంధర్వేణ రామంప్రతి పంపాతటే సుగ్రీవంప్రతి గమనచోదనా ॥ 4 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

గార్కండేయ ఉవాచ। 3-280-0x(2705)(26654)
సఖా దశరథస్యాసీజ్జటాయురరుణాత్మజః।
గృధ్రరాజో మహావీరః సంపాతిర్యస్ సోదరః ॥ 3-280-1(26655)
స దదర్శ తదా సీతాం రావణాంకగతాం స్నుషాం।
సక్రోధోఽభ్యద్రవత్పక్షీ రావణం రాక్షసేశ్వరం ॥ 3-280-2(26656)
అథైనమబ్రవీద్గృధ్రో ముంచముంచేతి మైథిలీం।
ధ్రియమాణే మయి కథం హరిష్యసి నిశాచర ॥ 3-280-3(26657)
న హిమే మోక్ష్యసే జీవన్యది నోత్సృజసే వధూం।
ఉక్త్వైవం రాక్షసేంద్రం తం చకర్త నఖరైర్భృశం ॥ 3-280-4(26658)
పక్షతుండప్రహారైశ్చ శతశో జర్జరీకృతం।
చక్షార రుధిరం భూరి గిరిః ప్రస్రవణైరివ ॥ 3-280-5(26659)
స వధ్యమానో గృధ్రేణ రామప్రియహితైషిణా।
ఖంగమాదాయ చిచ్ఛేద భుజౌ తస్ పతత్రిణః ॥ 3-280-6(26660)
నిహత్య గృధ్రరాజం సభిన్నాభ్రశిఖరోపమం।
ఊర్ధ్వమాచక్రమే సీతాం గృహీత్వాఽంకేన రాక్షసః ॥ 3-280-7(26661)
యత్రయత్రతు వైదేహీ పశ్యత్యాశ్రమమండలం।
సరోవా సరితో వాఽపి తత్ర ముంచతి భూషణం ॥ 3-280-8(26662)
సా దదర్శ గిరిప్రస్థే పంచ వానరపుంగవాన్।
తత్ర వాసో మహద్దివ్యముత్ససర్జ మనస్వినీ ॥ 3-280-9(26663)
తత్తేషాం వానరేంద్రాణాం పపాత పవనోద్ధతం।
మధ్యే సుపీతం పంచానాం విద్యున్మేఘాంతరే యథా ॥ 3-280-10(26664)
అచిరేణాతిచక్రామ ఖేచరః ఖే చరన్నివ।
దదర్శాథ పురీం రంయాం బహుద్వారాం మనోరమాం ॥ 3-280-11(26665)
ప్రాకారవప్రసంబాధాం నిర్మితాం విశ్వకర్మణా।
ప్రవివేశపురీం లంకాం ససీతో రాక్షసేశ్వరః ॥ 3-280-12(26666)
ఏవం హృతాయాం వైదేహ్యాం రామో హత్వా మహామృగం।
నివృత్తో దదృశే దూరాద్భ్రాతరం లక్ష్మణం తదా ॥ 3-280-13(26667)
కథముత్సృజ్య వైదేహీం వనే రాక్షససేవితే।
ఇతి తం భ్రాతరం దృష్ట్వా ప్రాప్తోఽసీతి వ్యగర్హయత్ ॥ 3-280-14(26668)
మృగరూపధరేణాథ రక్షసాసోపకర్షణం।
భ్రాతురాగమనం చైవచింతయన్పర్యతప్యత ॥ 3-280-15(26669)
గర్హయన్నేవ రామస్తు త్వరితస్తం సమాసదత్।
అపి జీవతి వైదేహీమితి పశ్యామి లక్ష్మణ ॥ 3-280-16(26670)
తస్ తత్సర్వమాచఖ్యౌ సీతాయా లక్ష్మణో వచః।
యదుక్తవత్యసదృశం వైదేహీ పశ్చిమం వచః ॥ 3-280-17(26671)
దహ్యమానేన తు హృదా రామోఽభ్యపతదాశ్రమం।
స దదర్శ రతదా గృధ్రం నిహతం పర్వతోపమం ॥ 3-280-18(26672)
రాక్షసం శంకమానస్తం వికృష్య బలవద్ధనుః।
అభ్యధావత కాకుత్స్థస్తతస్తం సహలక్ష్మణః ॥ 3-280-19(26673)
స తావువాచ తేజస్వీ సహితౌ రామలక్ష్మణౌ।
గృధ్రరాజేస్మి భద్రంవాం సఖా దశరథస్ వై ॥ 3-280-20(26674)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సంగృహ్య ధనుషీ శుభే।
కోయం పితరమస్మాకం నాంనాఽఽహేత్యూచతుశ్చ తౌ ॥ 3-280-21(26675)
తతో దదృశతుస్తౌ తం ఛిననపక్షద్వయం ఖగం।
తయోః శశంస గృధ్రస్తు సీతార్థే రావణాద్వధం ॥ 3-280-22(26676)
అపృచ్ఛద్రాఘవో గృధ్రం రావణః కాం దిశం గతః।
తస్ గృధ్రః శిరఃకంపైరాచచక్షే మమార చ ॥ 3-280-23(26677)
దక్షిణామితి కాకుత్స్థో విదిత్వాఽస్య తదింగితం।
సంస్కారం లంభయామాస సఖాయం పూజయన్పితుః ॥ 3-280-24(26678)
తతో దృష్ట్వాఽఽశ్రమపదం వ్యపవిద్ధబృసీకటం।
విధ్వస్తకలశం శూన్యం గోమాయుశతసంకులం ॥ 3-280-25(26679)
దుఃఖశోకసమావిష్టౌ వైదేహీహరణార్దితౌ।
జగ్మతుర్దండకారణ్యం దక్షిణేన పరంతపౌ ॥ 3-280-26(26680)
వనే మహతి తస్మింస్తు రామః సౌమిత్రిణా సహ।
దదర్శ మృగయూథని ద్రవమాణాని సర్వశః ॥ 3-280-27(26681)
శబ్దం చ ఘోరం సత్వానాం దావాగ్నరివవర్ధతః।
అపశ్యేతాం ముహూర్తాచ్చ కబంధం ఘోరదర్శనం ॥ 3-280-28(26682)
మేఘపర్వతసంకాశం సాలస్కంధం మహాభూజం।
ఉరోగతవిశాలాక్షం మహోదరమహాముఖం ॥ 3-280-29(26683)
యదృచ్ఛయాథ తద్రక్షః కరే జగ్రాహ లక్ష్మణం।
విషాదమగమత్సద్యః సౌమిత్రిరథ భారత ॥ 3-280-30(26684)
స రామమభిసంప్రేక్ష్య కృష్యతే యేన తన్ముఖం।
విషణ్ణశ్చాబ్రవీద్రామం పశ్యావస్థామిమాం మమ ॥ 3-280-31(26685)
హరణం చైవవైదేహ్యా మమ చాయముపప్లవః।
రాజ్యభ్రంశశ్చ భవతస్తాతస్య మరణం తథా ॥ 3-280-32(26686)
నాహం త్వాం మహ వైదేహ్యా సమేతం కోసలాగతం।
ద్రక్ష్యామి ప్రథితే రాజ్యేపితృపైతామహే స్థితం ॥ 3-280-33(26687)
ద్రక్ష్యంత్యార్యస్య ధన్యా యే కుశలాజశమీదలైః।
అభిషిక్తస్ వదనం సోమం శాంతఘనం యథా ॥ 3-280-34(26688)
ఏవం బహువిధం ధీమాన్విలలాప స లక్ష్మణః।
తమువాచాథకాకుత్స్థః సంభ్రమేష్వప్యసంభ్రమః ॥ 3-280-35(26689)
మా విషీద నరవ్యాఘ్ర నైష కశ్చిన్మయి స్థితే।
`శక్తో ధర్షయితుం వీర సుమిత్రానందవర్ధన'।
ఛింధ్యస్య దక్షిణం బాహుం ఛిన్నః సవ్యో మయా భుజః ॥ 3-280-36(26690)
ఇత్యేవం వదతా తస్ భుజో రామేణ పాతితః।
ఖంగేన భృశతీక్ష్ణేన నికృత్తస్తిలకాండవత్ ॥ 3-280-37(26691)
తతోఽస్య దక్షిణం బాహుం స్వంగేనాజఘ్నివాన్బలీ।
సౌమిత్రిరపి సంప్రేక్ష్యభ్రాతరం రాఘవం స్థితం ॥ 3-280-38(26692)
పునర్జఘాన పార్శ్వే వై తద్రక్షో లక్ష్మణో భృశం।
గతాసురపతద్భూమౌ కబంధః సుమహాంస్తతః ॥ 3-280-39(26693)
తస్య దేహాద్వినిఃసృత్య పురుషో దివ్యదర్శనః।
దదృశే దివమాస్థాయ దివి సూర్య ఇవ జ్వలన్ ॥ 3-280-40(26694)
పప్రచ్ఛ రామస్తం వాగ్మీ కస్త్వం ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతః।
కామయా కిమిదం చిత్రమాశ్చర్యం ప్రతిభాతి మే ॥ 3-280-41(26695)
తస్యాచచక్షేగంధర్వోవిశ్వావసురహం నృప।
ప్రాప్తో బ్రాహ్మణశపేన యోనిం రాక్షససేవితాం ॥ 3-280-42(26696)
రావణేన హృతాసీతా లంకాయాం సంనివేశితా।
సుగ్రీవమభిగచ్ఛస్వస తే సాహ్యం కరిష్యతి ॥ 3-280-43(26697)
ఏషా పంపా శివజలా హంసకారండవాయుతా।
ఋశ్యమూకస్య శైలస్య సంనికర్షే తటాకినీ ॥ 3-280-44(26698)
వసతే తత్రసుగ్రీవశ్చతుర్భిః సచివైః సహ।
భ్రాతా బానరరాజస్ వాలినో హేమమాలినః ॥ 3-280-45(26699)
తేన త్వం సహసంగంయ దుఃఖమూలం నివేదయ।
సమానశీలో భవతః సాహాయ్యం స కరిష్యతి ॥ 3-280-46(26700)
ఏతావచ్ఛక్యమస్మాభిర్వక్తుం ద్రష్టాసి జానకీం।
ధ్రువం వానరరాజస్ విదితో రావణాలయః ॥ 3-280-47(26701)
ఇత్యుక్త్వాఽంతర్హితో దివ్యః పురుషః స మహాప్రభః।
విస్మయం జగ్మతుశ్చోభౌ ప్రవీరౌ రామలక్ష్మణౌ ॥ 3-280-48(26702)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి రామోపాఖ్యానపర్వణి అశీత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-280-3 ధ్రియమాణే జీవతి ॥
3-280-4 నఖరైః నఖైః ॥
3-280-5 చక్షార సుస్రావ ॥
3-280-7 అంకేన ఉత్సంగేన ॥
3-280-9 గిరిప్రస్థే పర్వతశిఖరే ॥
3-280-12 ప్రాకారః పరిధిభిత్తిః వప్రస్తద్బాహ్యం వేణుమయం దుర్గం తాభ్యాం సంబాధా దుర్గమా ॥
3-280-14 కథం ప్రాప్తోసీతి సంబంధః ॥
3-280-20 వాం యువయోః ॥
3-280-21 ఆహవ్రృతే ॥
3-280-29 ఉరసి నేత్రే ఉదరే ముఖం చ యస్య।
కబంధః శోర్షహీనః పుమాన్ ॥
3-280-31 యేన యతస్తన్ముఖం తతః కృష్యతే ॥
3-280-41 కామయా ఇచ్ఛయా ॥
3-280-44 పంపా నామతః। తటాకినీ సరసీ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.